Τι είναι;

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ) είναι μια συχνή ορμονική πάθηση που επηρεάζει γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Συνήθως ξεκινά κατά την εφηβεία, αλλά τα συμπτώματα μπορεί να παρουσιάζουν διακυμάνσεις με την πάροδο του χρόνου. Εμφανίζεται, συνήθως, με  ακανόνιστη περίοδο, υπερβολικά επίπεδα ανδρογόνων και κύστεις στις ωοθήκες και είναι μια από τις κύριες αιτίες υπογονιμότητας. Δεν θεραπεύεται, απλά αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα. Η αιτία του ΣΠΩ είναι άγνωστη, αλλά οι γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό ή διαβήτη τύπου 2 διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο, όπως επίσηςφαίνεται να συσχετίζεται στενά με το μεταβολικοό σύνδρομο.

Το ΣΠΩ επηρεάζει περίπου το 13% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, ενώ από έρευνες φαίνεται ότι περίπου το 70% παραμένουν αδιάγνωστες.

Συμπτώματα

·        Έντονες, μακρές, διαλείπουσες, απρόβλεπτες ή απούσες περίοδοι

·        Αδυναμία επίτευξης κύησης

·        Ακμή ή λιπαρό δέρμα, υπερβολική τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή το σώμα, φαλάκρα ή αραίωση μαλλιών

Συνήθεις συννοσηρότητες 

·        Διαβήτης τύπου 2

·        Υπέρταση (υψηλή αρτηριακή πίεση)

·        Υψηλή χοληστερόλη

·        Καρδιακές παθήσεις

·        Καρκίνος του ενδομητρίου

Διάγνωση

Η διάγνωση του Συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών διαγιγνώσκεται με την παρουσία τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα:

·        Φαινότυπος υψηλών ανδρογόνων (ανεπιθύμητη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή το σώμα, τριχόπτωση στο κεφάλι, ακμή ή αυξημένο επίπεδο τεστοστερόνης στο αίμα)

·        Ακανόνιστη ή απουσία εμμήνου ρύσεως

·        Πολυκυστική υφή ωοθηκών σε υπερηχογράφημα.

Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό χαρακτηριστικών αλλαγών στα επίπεδα ορμονών, αν και αυτές οι αλλαγές δεν είναι καθολικές. Οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να έχουν αυξημένα επίπεδα: τεστοστερόνης (μιας ανδρογόνου ορμόνης των ωοθηκών που επηρεάζει την ανάπτυξη των τριχών), οιστρογόνων (μιας ωοθηκικής ορμόνης που διεγείρει την ανάπτυξη του ενδομητρίου), ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH, μιας ορμόνης της υπόφυσης που επηρεάζει την παραγωγή ορμονών από τις ωοθήκες και είναι σημαντική για την κανονική ωορρηξία), ινσουλίνης (μιας ορμόνης που εμπλέκεται κυρίως στην αξιοποίηση της ενέργειας από τις τροφές) και αντιμυλλέριου ορμόνης (η οποία μετρά το επίπεδο γονιμότητας των ωοθηκών).

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει θεραπεία για το ΣΠΩ, η αντιμετώπιση περιορίζεται στη συμπτωματική θεραπεία και τις γενικές κατευθυντήριες οδηγίες.

·        Υγιεινή διατροφή

·        Άσκηση

·        Αντισυλληπτικά                                        

Τι είναι;

   Ως ορμονοθεραπεία καλούμε όλους του χειρισμούς που επηρεάζουν την παραγωγή ορμονών στον οργανισμό, στην περίπτωση του καρκίνου του μαστού οι ορμόνες στόχοι είναι τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη.

Πότε εφαρμόζεται;

   Εφόσον έχει γίνει βιοψία μίας βλάβης στον μαστό, είτε με FNA, είτε με κόπτουσα βελόνα (core biopsy), αποστέλεται το δείγμα για ιστολογική εξέταση και ανοσοϊστοχημεία. Έτσι, εξετάζονται διάφοροι αν ανοσοϊστοχημικοί δείκτες και μας δείχνου αν ο όγκος μας είναι ορμονοευαίσθητος στα οιστρογόνα και στην προγεστερόνη και σε περίπτωση θετικότητας είναι απαραίτητη ο χορήγηση ορμονοθεραπείας, είτε φαρμακευτικά(για 5-10 έτη), είτε πολύ σπάνια χειρουργικά με την αφαίρεση ωοθηκών (μόνιμη-προκλητή εμμηνόπαυση). Υπάρχουν και άλλες ενδείξεις χορήγησης ορμονοθεραπείας εκτός από τον καρκίνο για τον μαστό. Άτυπη υπερπλασία μαστού, ορμονοευαίσθητα in situ καρκινώματα μαστού,  μαστοδυνία και προληπτικά σε γυναίκες αυξημένου  κινδύνου.

Επιλογή φαρμάκου-ενδείξεις-αντενδείξεις;

• Παρέμβαση στη λειτουργία των ωοθηκών.
  Αναφέρεται σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, στις οποίες η παραγωγή των ορμονών αυτών γίνεται κυρίως από τις ωοθήκες.  Η διακοπή, λοιπόν, της παραγωγής ορμονών από τις ωοθήκες μπορεί να γίνει είτε με φάρμακα που αναστέλλουν τη λειτουργία τους συνήθως παροδικά (αναστολείς γοναδοτροφινών) ή τη χειρουργική αφαίρεσή τους (ωοθηκεκτομή).
• Ταμοξιφένη: Έχει αντιοιστρογονική δράση.  Χρησιμοποιείται σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι παρενέργειες της Ταμοξιφένης είναι γενικά παρόμοιες με τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις, κολπικό έκκριμα ή αίσθημα ξηρότητας και φαγούρας στον κόλπο, πονοκεφάλους. Σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες και περιλαμβάνουν τον αυξημένο κίνδυνο φλεβοθρόμβωσης και την ανάπτυξη καρκίνου του ενδομητρίου. Για αυτό είναι απαραίτητος ο τακτικός γυναικολογικός (υπερηχογραφικός) σε γυναίκες που λαμβάνουν Ταμοξιφένη, ή επί μητρορραγιών εκτάκτως.
• Αναστολείς Αρωματάσης (όπως η Λετροζόλη): Χορηγούνται πιο συχνά σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες  αλλά δυναται να χορηγηθεί και σε προεμμηνοπαυσιακές και εμποδίζουν την παραγωγή των οιστρογόνων αναστέλλοντας τη λειτουργία της αρωματάσης, ενός ενζύμου απαραίτητου για τη παραγωγή οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση. Συχνές παρενέργειες είναι αύξηση της χοληστερίνης, αίσθημα κόπωσης, μυαλγίες και αρθραλγίες, όπως και η ανάπτυξη οστεοπόρωσης. Αντίθετα με τη Ταμοξιφένη, δεν αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου ή φλεβοθρόμβωσης .

Η ορμονοθεαραπεία αποτελεί ένα βαρύ όπλο στη φαρέτρα των ιατρών που ασχολούνται με την ογκολογία του μαστού. Παίζει καίριο ρόλο στην πρόληψη υποτροπής της νόσου και μάλιστα έχει σημειωθεί να μειώνει έως και να εξαφανίζει ορμονοευαίσθητους όγκους σε περιπτώσεις που οι ασθενείς δεν μπορούσαν λόγω συννοσηροτήτων να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση.

Στη σύγχρονη χειρουργική του μαστού εφαρμόζονται πλέον τεχνικές που στόχο έχουν να θεραπεύσουν την υποκείμενη παθολογία, διατηρώντας ταυτόχρονα ή και βελτιώνοντας την εικόνα του νοσούντος μαστού. Οι τεχνικές αυτές χαρακτηρίζονται ως ογκοπλαστικές και συνδυάζουν αρχές ογκολογίας, δηλαδή πλήρη και με υγιή όρια αφαίρεση μιας βλάβης, με αρχές  αισθητικής χειρουργικής, δηλαδή διατήρηση/ βελτιστοποίηση της θέσης και του σχήματος  του μαστού και του συμπλέγματος θηλής-θηλαίας άλω, μικρές και «κρυφές» τομές και συμμετρία του πάσχοντος με τον έτερο μαστό. Υπάρχει, λοιπόν, η δυνατότητα διενέργειας χειρουργείου διατήρησης του μαστού και μάλιστα με τέτοιον τρόπο που να συνδυάζεται η ογκολογία και η αισθητική. Ανάλογα με τη θέση ενός όγκου υπάρχουν και συγκεκριμένες διαθέσιμες τεχνικές.

Παρακάτω συνοψίζονται η τεχνικές αυτές: